dziedziczenie ustawowe

Dziedziczenie ustawowe – na czym polega?

Dziedziczenie ustawowe to podstawowa i najczęstsza forma nabywania majątku przez spadkobierców w przypadku, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu. Zasady podziału spadku są proste i przejrzyste – bardzo precyzyjnie opisuje je prawo spadkowe. Czy zstępni przysposobionego dziedziczą majątek? Czy może dalsi zstępni spadkodawcy mają przed nimi pierwszeństwo? Warto wiedzieć, w jaki sposób może dochodzić do otwarcia spadku.

Podstawowe zasady dziedziczenia ustawowego

W chwili otwarcia spadku dochodzi do nabycia spadku przez osoby wskazane w testamencie, bądź wyznaczone przez prawo spadkowe. To przykry moment, w którym spadkobiercy ustawowemu przysługuje pewna część ułamkowa bądź całość majątku zmarłego spadkodawcy. Większość z nas z zagadnieniem spadku ma do czynienia tylko kilkukrotnie w ciągu całego życia, dlatego tak ważne jest, aby odpowiednio się do niego przygotować i uniknąć w ten sposób pewnych błędów.

Niestety kwestii dotyczących dziedziczenia jest całe mnóstwo, pomaga jednak skonkretyzowane i bardzo precyzyjne prawo. Dzięki niemu sprawna i dokładna ocena tego, jaki spadek przypada małżonkowi spadkodawcy, a jaki dla dzieci małżonka spadkodawcy czy też dla rodzeństwa spadkodawcy, jest wbrew pozorom dość prosta.

Dziedziczenie ustawowe a testamentowe

Dziedziczenie ustawowe różni się od testamentowego tym, że w tym pierwszym przypadku spadkodawca za życia nie musiał dopełniać żadnych formalności. Dziedziczenie przebiega w prostej linii wyznaczonej w prawie spadkowym. Sporządzenie testamentu wymaga dopełnienia pewnych formalności i zachowania prawidłowej formy, jednak upoważnia do objęcia spadku przez wyznaczoną osobę bądź grupę osób.

Nie zawsze jednak wszystko idzie po myśli spadkodawcy. Dziedziczenie ustawowe obowiązuje również w przypadku, gdy wszyscy spadkobiercy powołani w testamencie nie chcą bądź nie mogą stać się spadkobiercami.

Grupy spadkobierców – dziedziczenie ustawowe w praktyce

W chwili otwarcia spadku udział spadkowy otrzyma osoba do tego upoważniona zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem, które precyzyjnie wyznacza konkretne grupy spadkobierców. Lista jest niedługa i obejmuje kolejno:

  • dzieci spadkodawcy oraz małżonka,
  • rodziców spadkodawcy oraz małżonka,
  • rodzeństwo spadkodawcy oraz małżonka,
  • dziadków spadkodawcy,
  • pasierbów spadkodawcy,
  • w ostatniej linii majątek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy.

Dziedziczenie ustawowe w przypadku małżonka spadkodawcy

W chwili otwarcia spadku udział spadkowy przypada najpierw małżonkowi spadkodawcy, a później w pewnej części dzieciom (zstępnym) oraz rodzicom, rodzeństwu i zstępnym rodzeństwa spadkodawcy. W przypadku braku powyższych osób, dla małżonka spadkodawcy przypada całość dziedziczonego majątku. Co, jeśli małżonek spadkodawcy nie dożył otwarcia spadku? Wówczas cały udział spadkowy przypada zstępnym.

dziedziczenie ustawowe przykłady

Jaka część majątku przypada rodzeństwu spadkodawcy?

Gdy którekolwiek z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, majątek w tej samej części przechodzi na rodzeństwo spadkodawcy. Jeśli i rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku, udział właściwy dla jego stopnia pokrewieństwa przechodzi na jego zstępnych, czyli kuzynostwo spadkodawcy.

Jaki spadek przypada dziadkom spadkodawcy?

Inaczej jest w przypadku, gdy do otwarcia spadku nie dożyli zstępni, rodzeństwo oraz rodzice, lub gdy zrezygnują z przejęcia majątku z testamentu. Wówczas przypadającą im część spadku przejmują dziadkowie spadkodawcy. Jeśli jeden z dziadków nie dożył otwarcia, przypadającą mu połowę spadku mogą przejąć jego zstępni.

Kiedy nie można być spadkobiercą?

Prawo zakłada pewne wyjątki, przez które spadkobierca nie może wejść w posiadanie majątku spadkodawcy mimo odpowiedniej grupy i spełnienia wszystkich przesłanek. Spadkobierca może być między innymi niegodny otrzymania spadku. Jednym z przypadków niegodności dziedziczenia jest sytuacja, kiedy to spadkobierca dopuścił się ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Uznany za niegodnego może zostać uznany także spadkobierca, który zmusił spadkobiercę do spisania testaentu określonej treści albo zniszczył lub przerobił testament. Zazwyczaj uznanie osoby za niegodną odbywa się na mocy orzeczenia sądu.

Ponadto prawo spadkowe dość dokładnie określa inne osoby, które w chwili otwarciu spadku nie mają możliwości stać się prawomocnym spadkobiercą. Jest to np. sytuacja, gdy spadkobierca nie żyje, wówczas jego miejsce zajmują osoby będące w kolejnych grupach.

Dziedziczenie ustawowe – przykłady

Dziedziczenie ustawowe to trudny termin, który często łączy się z wieloma wątpliwościami, dlatego najkorzystniejszym rozwiązaniem jest rozwianie ich na prywatnej wizycie u notariusza lub adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym. Przed tym jednak warto poznać pewne przykłady dziedziczenia ustawowego, które określą nieco zarys standardowych sytuacji wynikających z otwarcia spadku.

Załóżmy sytuację najprostszą z prawnego punktu widzenia. W rodzinie składającej się z dwójki dzieci oraz dwojga małżonków zmarł mąż. W takim przypadku po 1/3 majątku otrzyma każdy członek najbliższej rodziny – w tym żona oraz trójka dzieci. Nieco bardziej skomplikowaną czynnością będzie wyznaczenie prawnego spadkobiercy w sytuacji, gdy np. spadkobierca ma prawomocnie orzeczoną przez sąd seprację z żoną bądź z mężem, wówczas zostanie wyłączony prawnie z dziedziczenia ustawowego.

Dziedziczenie ustawowe – przysposobienie

Osoby przysposobione są w prawie spadkowym traktowane identycznie jak biologiczne dzieci, z tego względu przysługują im dokładnie takie same prawa, jak właśnie dzieciom. W efekcie przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym w taki sam sposób jak jego biologiczny potomek, dlatego przysposobieni zstępni na wypadek śmierci spadkodawcy mogą dysponować jego spadkiem. Istotne jest jednak to, że z tej zasady wykluczeni są naturalni, biologiczni krewni przysposobionego.

FAQ

1. Kiedy spadek przypada Skarbowi Państwa?

Gmina lub Skarb Państwa przejmują spadek w przypadku, gdy cała lista spokrewnionych osób (prawnych spadkobierców) nie żyje lub gdy nikt z nich nie chce bądź nie może w zgodzie z literą prawa przejąć spadku. Całość przypada w tej sytuacji gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarbowi Państwa, gdy nie dało się jej ustalić.

2. Dziedziczenie ustawowe a testamentowe – różnice.

W dziedziczeniu testamentowym spadkobiercy i zapisobiercy są wyznaczani samodzielnie przez spadkodawcę, który ma bezpośredni wpływ na to, kto otrzyma jego spadek bądź tylko część jego majątku. W dziedziczeniu ustawowym jest zupełnie inaczej. Linię pokrewieństwa wyznacza prawo spadkowe, dlatego spadek jest dzielony na spadkobierców wedle ustalonej hierarchii.

3. Co się dzieje gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu?

Gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu, należy przeprowadzić dziedziczenie ustawowe, czyli wyznaczyć spadkobierców na podstawie stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą. To dobre rozwiązanie w przypadku, gdy spadkodawca za życia i tak przekazałby swój majątek w identyczny sposób, jak wynika to z ustawy i prawa spadkowego.

dziedziczenie testamentowe

Dziedziczenie testamentowe – na czym polega?

W polskim prawie spadkowym istnieją dwa rozwiązania – instytucja dziedziczenia ustawowego oraz bardziej angażujące, lecz także bezpieczniejsze dla spadkodawcy, dziedziczenie testamentowe. Oba warianty mają swoich zwolenników, jednak w większości przypadków wybór dokonuje się sam w chwili śmierci spadkodawcy. Warto poznać z bliska, czym jest zapis testamentowy, kim jest spadkodawca, a kim zapisobiorca.

Jakie są zasady dziedziczenia testamentowego?

Dziedziczenie na podstawie testamentu jest rozwiązaniem stworzonym dla osób, które chcą mieć wpływ na to, kto otrzyma spadek, a tym samym także komu przypadnie majątek po śmierci spadkodawcy. Z reguły większość osób wykorzystuje dziedziczenie ustawowe, które ze względu na brak specjalnych wymogów względem spadkobiercy nie jest kłopotliwe i nie wymaga podejmowania z jego strony żadnych kroków prawnych. Jednak nie zawsze spadkobierca ustawowy jest kimś, kogo spadkodawca chce obdarować swoim dorobkiem życia. Wówczas warto wykorzystać dziedziczenie testamentowe, w którym to spadkodawca, a nie ustawa decyduje o tym, kto otrzyma spadek. Jeśli dziedziczenie ustawowe wobec najbliższych nie jest możliwe, może dojść do sytuacji, gdy spadek przypada Skarbowi Państwa.

Rodzaje testamentu

Testamenty mają wiele różnych form, które należy bezwzględnie dopasować do stanu zdrowia spadkodawcy oraz jego preferowanego sposobu przekazania majątku. Zawsze oświadczenie spadkodawcy powinno być zgodne z prawdą, podobnie jak jego ostatnia wola, i to do tych wartości należy dopasować właściwe rozwiązanie, nigdy odwrotnie. Co prawda w pewnych i ściśle wyszczególnionych przypadkach da się odwołać testament, wymaga to jednak długich starań i nie zawsze kończy się po myśli zainteresowanych.

Testament zwykły

Testamenty zwykłe wymagają od spadkodawcy najmniej formalności, ponadto są jedynymi dostępnymi dla wszystkich bez względu na ich zatrudnienie. Oczywiście w dalszym ciągu stawiają przed nimi także pewne wymagania, które są jednak łatwe do spełnienia.

  • Testament notarialny. To najpopularniejszy wybór wśród najbardziej odpowiedzialnych spadkodawców. Pismo sporządza się u notariusza podczas osobistej wizyty w jego siedzibie w formie w zasadzie niepodważalnego aktu notarialnego. Notariusz musi ocenić zdolność logicznego myślenia spadkodawcy oraz to, czy nie działa pod presją i czy może samodzielnie dokonywać czynności prawnych. Z reguły wizyta nie trwa długo maksymalnie kilkadziesiąt minut.
  • Testament holograficzny. To równie popularny sposób przepisania majątku na osoby inne niż wynikające z praw dziedziczenia ustawowego. Polega na sporządzeniu dokumentu w całości pismem ręcznym, w którym spadkodawca określa majątek oraz to, którym osobom i w jakiej wartości będzie przysługiwał.
  • Testament allograficzny. To obecnie dość słabo rozpowszechniony wariant, co nie oznacza, że jest najgorszy. W tym przypadku spadkodawca musi przekazać swoją wolę do wyszczególnionych osób zaufania publicznego, które spiszą ją do protokołu, zostaną odczytane na głos i podpisane przez spadkodawcę oraz wybranego urzędnika i świadków. Przyjąć protokół i sporządzić testament w tej formie może prezydent miasta, burmistrz, wójt i starosta, a także marszałkowie wojewódzcy, sekretarze powiatowi oraz gminni. Można również skorzystać z usługi kierownika urzędu stanu cywilnego. Sporządzić testament należy zawsze w obecności dwóch świadków.

spadkobierca testamentowy

Testamenty szczególne

Czasami skorzystanie z powyższych rozwiązań jest niemożliwe. Wówczas należy skorzystać z trzech kolejnych, które stanowią ostatni sposób zarządzania majątkiem na wypadek śmierci.

  • Testament wojskowy rozwiązanie przeznaczone dla osób pełniących służbę wojskową oraz będących w niewoli w czasie wojny lub mobilizacji. Obowiązuje zarówno żołnierzy, jak i dowódców, służby medyczne oraz pracowników.
  • Testament podróżny skorzystać z niego mogą wyłącznie osoby podróżujące na statku lub w powietrzu. Rozwiązanie to polega na przekazaniu ostatniej woli dowódcy danego środka transportu lub jego zastępcy. Są oni zobowiązani do spisania testamentu i umieszczenia w nim daty oraz podpisu, a w trakcie procesu należy zadbać o dwójkę świadków.
  • Testament ustny bardzo popularna forma testamentu, która jednak ze względu na specyfikę nie zabezpiecza woli spadkodawcy w odpowiedni sposób. Oświadczenie (również w obecności dwóch świadków) należy przekazać ustnie. Jeden ze świadków jest zobowiązany do zapisania postanowień na piśmie maksymalnie przed upływem jednego całego roku od chwili słownego przekazania testamentu przez spadkodawcę. Gdy minie ten czas, testament ustny należy zapisać w formie dokumentu w przeciągu pół roku od otwarcia spadku. To możliwość wykorzystywana wyłącznie w przypadkach nagłych i szczególnych, kiedy nie ma czasu oraz sposobności na skorzystanie z innych form testamentu.

Nieważność testamentu kiedy występuje?

Po ogłoszeniu testamentu czasami i w ściśle uzasadnionych przypadkach można go unieważnić z chwilą otwarcia spadku. Testament przestaje obowiązywać w sytuacji, gdy jego sporządzenie nastąpiło pod groźbą, jak i w chwili, gdy spadkodawca nie znał stanu rzeczywistego danej rzeczy lub osoby i na podstawie nowej informacji nie sporządziłby testamentu. Podobnie jest w sytuacji, gdyby spadkobierca dowiedział się o chorobie psychicznej lub zaburzeniach psychologicznych spadkodawcy.

Spadkobierca testamentowy a zapisobierca

Zapisobierca to osoba, której w myśl sporządzonego testamentu przypada konkretna rzecz lub dobro, nie zaś cały spadek jak w przypadku spadkobiercy. To zapis testamentowy, który ma zastosowanie np. w przypadku przepisania na konkretną osobę jednej rzeczy, kolekcji, nieruchomości czy środka transportu i może oznaczać pewne obowiązki spadkobiercy testamentowego. Spadkodawca, a tym samym także autor testamentu, może zatem zobowiązać spadkobiercę ustawowego do spełnienia świadczeń na rzecz zapisobierców. Obowiązki spadkobiercy testamentowego wobec spełnienia określonego świadczenia majątkowego są bardzo istotnym zagadnieniem.

FAQ

1. Co to jest sporządzenie testamentu?

W testamencie spadkodawca przekazuje na rzecz spadkobiercy wybraną przez siebie część majątku w postaci całości spadku bądź tylko jego części.

2. Czy może dojść do stwierdzenia nieważności testamentu?

Tak w pewnych przypadkach można uznać sporządzony testament za nieważny. Jest to możliwe wyłącznie w niektórych ściśle określonych sytuacjach, takich jak udowodnienie niepoczytalności spadkodawcy, problemy natury psychicznej czy też działanie pod presją i groźbą.

3. Dziedziczenie testamentowe a zachowek.

Jeśli testament pominął w testamencie swoich najbliższych spadkobierców ustawowych, to będą się oni mogli upomnieć o zachowek – przede wszystkim od spadkobierców testamentowych. To prawo działające ochronnie np. wobec rodziców spadkodawcy czy zstępnych spadkodawcy. Oczywiście jest to możliwe wyłącznie w przypadku, gdy uprawnieni do zachowku nie zostali wydziedziczeni za życia osoby sporządzającej testament.

Zasiedzenie nieruchomości a spadkobiercy

Zasiedzenie nieruchomości a spadkobiercy – najważniejsze informacje

Stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości daje spadkobiercy pełną swobodę w zarządzaniu domem, mieszkaniem, ale nie tylko. Możliwe jest też zasiedzenie działki czy zasiedzenie gruntu. Jak na pozostałych spadkobierców wpływa sprawa o zasiedzenie? Ile czasu musi minąć, żeby przejąć dom na własność? Zasiedzenie nieruchomości a spadkobiercy – wyjaśniamy.

Stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości – jakie warunki trzeba spełnić?

Zasiedzenie w kodeksie cywilnym jest definiowane następująco:

Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.

Kiedy więc następuje nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie? Muszą być spełnione dwa warunki:

  • Posiadanie samoistne – przykłady takiego władania nieruchomością to m.in. zamieszkiwanie jej, odprowadzanie podatku, płacenie czynszu, robienie remontów. Żeby zgodnie z prawem być posiadaczem samoistnym, trzeba tak korzystać z danej nieruchomości, jakby już była naszą własnością. Jeśli mowa o zasiedzeniu gruntu czy działki, to posiadacz samoistny będzie tam np. uprawiał rolę, hodował zwierzęta czy też ogrodzi teren.
  • Nieprzerwany bieg zasiedzenia – żeby nabyć własność przez zasiedzenie, trzeba być posiadaczem samoistnym przez 20 (zasiedzenie w dobrej wierze) lub 30 lat (zasiedzenie w złej wierze).

Zasiedzenie w złej wierze – najczęstszy przypadek

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Spośród trojga rodzeństwa tylko najstarsza siostra Maria została w gospodarstwie rolnym po tym jak oboje rodzice zmarli. Płaciła wszystkie rachunki, uprawiała rolę i hodowała zwierzęta, opłacała niezbędne podatki, wyremontowała dom kilkukrotnie. Krótko mówiąc – stała się posiadaczem samoistnym.

Maria przez ten cały czas wiedziała jednak, że spadek, czyli właśnie ten dom, nigdy nie został uregulowany i że istnieją inni spadkobiercy – jej dwóch młodszych braci, którzy mogliby rościć sobie prawo do tej nieruchomości. W takiej sytuacji Maria to posiadacz samoistny w złej wierze.

Zasiedzenie nieruchomości – KC o złej wierze

Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze – czytamy w Art. 172. Kodeksu Cywilnego.

Po 30 latach nieprzerwanego biegu zasiedzenia Maria zostanie więc prawowitym i jedynym właścicielem wspomnianego domu.

Zasiedzenie w dobrej wierze – ile lat od śmierci spadkodawcy?

Drugi rodzaj zasiedzenia występuje znacznie rzadziej – kiedy spadkobierca zajmuje nieruchomość jako posiadacz samoistny i nie jest świadomy, że inni spadkobiercy też mają do tego prawo. Z uzasadnionych (z jego punktu widzenia) przyczyn myśli, że jest jedynym posiadaczem samoistnym. Takie zasiedzenie w dobrej wierze następuje po 20 latach.

dziedziczenie zasiedzenia

Czy sprawa spadkowa przerywa bieg zasiedzenia? Jak podważyć zasiedzenie nieruchomości po osobie zmarłej?

Zdarza się, że spadek jest nieuregulowany od lat, a bieg zasiedzenia trwa. Wróćmy do Marii – załóżmy, że bohaterka zachowuje się jak posiadacz samoistny od 15 lat – brakuje jeszcze 15, żeby mogła stwierdzić prawomocne zasiedzenie domu rodzinnego. Czy jej bracia – pozostali spadkobiercy – mogą uniemożliwić jej przejęcie przez zasiedzenie? Tak – poprzez złożenie wniosku o dział spadku.

W sytuacji, kiedy zajmowana nieruchomość jest składnikiem majątku przypadającego w spadku kilku osobom, każda z nich może złożyć wniosek o sądowy dział spadku. Wówczas bieg zasiedzenia zatrzymuje się aż do zakończenia postępowania. Spadkobiercy mogą próbować podważyć zasiedzenie po zmarłym, wykazując, że zajmująca nieruchomość nie jest posiadaczem samoistnym, tj. nie zachowuje się w pełni jak właściciel.

Jeśli minie 20 lub 30 lat nieprzerwanego posiadania samoistnego, to nie można już nic zrobić – do zasiedzenia dojdzie z mocy prawa, a osoba zajmująca nieruchomość zyska do niej prawo własności.

Własność przez zasiedzenie a spadkobiercy – jak załatwić zasiedzenie nieruchomości?

Żeby sformalizować zasiedzenie mieszkania, domu czy gruntu, mamy dwie opcje:

  • każdy spadkobierca może złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia w postępowaniu o dział spadku;
  • każdy zainteresowany może złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia w osobnym postępowaniu nieprocesowym w sądzie rejonowym właściwym dla lokalizacji nieruchomości.

Składając wniosek o zasiedzenie nieruchomości, wzór najlepiej skonsultuj z adwokatem, który pomoże Ci zebrać dowody na zasiedzenie nieruchomości. Jak wygrać sprawę o zasiedzenie? Trzeba udokumentować (odpowiednimi pismami, fotografiami, zeznaniami świadków) posiadanie samoistne, które jest podstawą do stwierdzenia zasiedzenia.

Czy przy zasiedzeniu trzeba spłacić spadkobierców? Nie – jeśli przykładowo doszło do zasiedzenia domu rodzinnego, to rodzeństwu nie przysługuje żadna rekompensata.

Zasiedzenie nieruchomości a spadkobiercy – czy posiadacz samoistny może sprzedać nieruchomość?

Jakie są skutki przejęcia nieruchomości? Oprócz tego, że musisz odprowadzić podatek od zasiedzenia, zyskujesz szereg praw: możesz sprzedać, wydzierżawić lub podarować komuś nieruchomość pod warunkiem, że zostaniesz wpisana/-y do księgi wieczystej. Wniosek o wpis w księdze wieczystej składa się w sądzie rejonowym.

Kiedy zasiedzenie jest niemożliwe?

Stwierdzenie zasiedzenia nie nastąpi, jeśli „posiadacz” dzierżawi bądź wynajmuje nieruchomość – taki stosunek nazywamy posiadaniem zależnym, a nie samoistnym. Musi być spełniony warunek nieprzerwanego (przez 20 lub 30 lat) posiadania samoistnego.

Czy dziedziczenie zasiedzenia jest możliwe?

Załóżmy, że ojciec Jana przed śmiercią był przez 25 lat samoistnym posiadaczem nieruchomości po swoich rodzicach. Gdy ojciec zmarł, Jan mógł „przejąć” bieg zasiedzenia z naliczeniem 25 lat swojego rodzica i złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia już po 5 latach. „Dziedziczenie” zasiedzenia jest więc zgodne z prawem.

FAQ

1. Sprawa o zasiedzenie – ile trwa bieg zasiedzenia?

Posiadacz samoistny w złej wierze (świadomy, że istnieją inne osoby, które mają prawo do nieruchomości) może wnioskować o stwierdzenie zasiedzenia po 30 latach. Posiadacz w dobrej wierze (przekonany, że jest jednym właścicielem) może to zrobić po 20 latach.

2. Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie a spłata spadkobierców – czy jest konieczna?

Nie, zasiedzenie nieruchomości po odpowiednio 20 lub 30 latach nie pociąga za sobą obowiązku spłaty innych spadkobierców. Po wpisaniu do księgi wieczystej właściciel może sprzedać, oddać w darowiźnie czy też wydzierżawić nieruchomość.

3. Zasiedzenie nieruchomości a spadkobiercy – jak podważyć zasiedzenie? Sposób na przerwanie biegu zasiedzenia.

Żeby uniknąć zasiedzenia, trzeba przerwać jego bieg. Należy wówczas chociażby złożyć wniosek o dział spadku, zanim minie 30 (lub 20) lat i rozstrzygnąć sprawę w sądzie.

jak uzyskać rozwód na pierwszej rozprawie

Jak wygląda rozprawa rozwodowa – na co się przygotować?

O co pyta sąd na rozprawie rozwodowej? Ile to potrwa? Co, jeśli małżonkowie posiadają dzieci? To tylko niektóre z pytań, które mnożą się w głowach pary planującej rozwód. Choć to wydarzenie pełne negatywnych emocji, to można zmniejszyć stres – przygotuj się do rozprawy, tak żeby nic Cię nie zaskoczyło. Wyjaśniamy wszystkie najważniejsze kwestie na temat tego, jak wygląda sprawa rozwodowa.

Jak wygląda rozwód – najważniejsze informacje

Od momentu złożenia pozwu aż do uzyskania wyroku rozwodowego mija zwykle kilka miesięcy. Jeśli małżonkowie mają dużo kwestii spornych dotyczących winy za rozpad małżeństwa czy wychowania wspólnych dzieci, to postępowanie rozwodowe może przeciągnąć się do kilku lat. Poniżej wyjaśniamy, co składa się na cały ten proces.

1. Pozew rozwodowy

Sprawa rozwodowa jest inicjowana przez pozew o rozwód – pismo procesowe, w którym należy zawrzeć swoje żądania i ich uzasadnienie. Oprócz tego najważniejszego, czyli żądania rozwiązania małżeństwa, w pozwie rozwodowym możemy również domagać się:

  • orzeczenia o winie drugiego małżonka,
  • uregulowania kwestii władzy rodzicielskiej, alimentów i kontaktów z dzieckiem,
  • podziału majątku czy eksmisji małżonka ze wspólnego mieszkania.

Z adwokatem skontaktuj się jeszcze przed wniesieniem pozwu – prawidłowe wypełnienie pisma procesowego bez prawniczej wiedzy nie jest dobrym rozwiązaniem.

2. Jak złożyć pozew o rozwód?

Pozwy o rozwód rozpatruje sąd okręgowy – należy więc złożyć pismo i załączniki w dwóch egzemplarzach do sądu w okręgu ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania, jeśli jeden z małżonków nadal w nim mieszka. Jeśli nie, to składasz pozew w swoim sądzie okręgowym. W momencie złożenia pozwu będziesz musiał(a) zapłacić 600 zł, które później odzyskasz w części (rozwód bez orzekania o winie) albo w całości (wina drugiego małżonka), chyba że to Ciebie sąd uzna za winną/winnego rozpadu małżeństwa. Pamiętaj, aby dodatkowy egzemplarz pozwu i kopię załączników zachować dla siebie, aby była jasność co do tego, jakie dokumenty i o jakiej treści zostały złożone do sądu. 

3. Rozprawa sądowa – o co pyta sąd?

Pytania, które pojawiają się na każdej sprawie rozwodowej, dotyczą przede wszystkim tego, czy decyzja o zakończeniu pożycia małżeńskiego jest ostateczna, czy małżonków nie łączy już więź emocjonalna (przestali się kochać), ekonomiczna (nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego) i fizyczna (przestali współżyć). Sąd poruszy również kwestię wspólnych małoletnich dzieci i wpływu rozwodu na ich życie. Oprócz tego każdy małżonek powinien przedstawić swoje wykształcenie, zawód, zarobki itp.

Sąd może stwierdzić, że uratowanie małżeństwa jest możliwe, bo nie nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i zaproponować małżonkom mediacje. Para nie musi jednak wyrażać zgody na takie spotkania.

4. Sprawa rozwodowa – jak się zachować?

Wizyta w sądzie jest dla znacznej większości osób wydarzeniem stresującym. Wynika to przede wszystkim z tego, że nie wiemy, co nas tam czeka. Przedstawiamy więc najważniejsze informacje:

  • Obecność – powód i pozwany w sprawie rozwodowej muszą się stawić w sądzie na rozprawie, ale jeśli jest to niemożliwe, poinformuj sąd, że w Twoim imieniu pojawi się pełnomocnik (adwokat).
  • Co zabrać – weź dokument tożsamości, najlepiej dowód osobisty.
  • Sala rozpraw – w zawiadomieniu znajdziesz oznaczenie sali, w której odbędzie się rozprawa rozwodowa, a w razie problemu pomoże Ci pracownik biura obsługi sądu. Na drzwiach sali znajduje się wokanda, czyli lista spraw na dany dzień – sprawdź, czy jest tam Twój rozwód.
  • Uczestnicy – na początku na salę wchodzą małżonkowie, pełnomocnicy stron i powołani świadkowie, którzy po odczytaniu swoich nazwisk udają się z powrotem na korytarz i czekają na wywołanie.
  • Maniery – w swoich wypowiedziach używaj zwrotu „wysoki sądzie”, zrezygnuj z wulgaryzmów, nikogo nie obrażaj i nie daj się ponieść emocjom.
  • Pełnomocnik – oprócz tego, że może wystąpić w Twoim imieniu, jeśli nie pojawisz się na rozprawie, to może też przemawiać za Ciebie, nawet jeśli jesteś obecna/-y na sali rozpraw.

jak wygląda sprawa rozwodowa

Jak uzyskać rozwód na pierwszej rozprawie?

Najszybszy rozwód na jednej rozprawie jest możliwy, gdy strony nie mają wspólnych małoletnich dzieci, nie żądają orzekania o winie ani podziału majątku i gdy sąd nie musi regulować kwestii miejsca zamieszkiwania rozwiedzionej pary. Kluczowe jest porozumienie małżonków, którzy przed rozwodem powinni wspólnie ustalić, że doszło do pełnego i nieodwracalnego rozkładu pożycia.

Szybki rozwód – para mająca wspólne małoletnie dzieci

Jeśli małżonkowie posiadają małoletnie dzieci, to sąd w wyroku rozwodowym orzeka nie tylko o rozwiązaniu małżeństwa, ale także o losie pociech. Żeby ułatwić mu podjęcie decyzji, a co za tym idzie – dostać szybki i bezproblemowy rozwód – najlepiej spisać tzw. porozumienie rodzicielskie.

Dokument jest tworzony w obecności adwokata, z którym małżonkowie regulują wszystkie kwestie związane z pociechami i nie muszą ustalać ich podczas sprawy rozwodowej. W porozumieniu zapisuje się informacje o władzy rodzicielskiej, miejscu zamieszkania dzieci, kontaktach z rodzicami oraz alimentach. Sąd może wówczas ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron (rodziców) i jednego świadka, który potwierdzi ich zeznania.

Niestety rozprawa rozwodowa nie zawsze może odbyć się szybko i bezboleśnie, jeśli mąż i żona nie są zgodni w temacie winy za rozpad związku albo wychowania dzieci. Wtedy konieczne jest dłuższe postępowanie dowodowe, które rozstrzygnie kwestie związane z życiem dzieci, kiedy już dojdzie do orzeczenia rozwodu.

Sprawa rozwodowa – postępowanie dowodowe i przesłuchanie świadków

Na rozprawie rozwodowej sąd zajmuje się nie tylko przesłuchaniem stron i świadków, ale także rozpatrzeniem dowodów. To, ile trwa sprawa rozwodowa, w takim przypadku zależy od stanowisk obu stron, ilości i siły ich dowodów oraz liczby świadków. Rozwodząc się za porozumieniem stron, wystarczy złożenie odpisu aktu małżeństwa i przesłuchanie obojgu małżonków. W sprawach rozwodowych z orzekaniem o winie nie jest już tak prosto.

  1. Orzeczenie o winie na rozprawie rozwodowej

Jeśli jeden z małżonków nie zgodzi się na rozwód bez orzekania o winie, musi przygotować dowody, które potwierdzą jego wersję wydarzeń. Orzeczenie o winie leży najczęściej w interesie tego z małżonków, który chciałby domagać się alimentów od małżonka winnego.

Żeby w wyroku orzekającym rozwód znalazła się informacja o winie, trzeba przedstawić stosowne dowody, np. wiadomości, zdjęcia, nagrania, dokumenty – wszystko, co przemawia na niekorzyść drugiego małżonka. Twój adwokat pomoże Ci skompletować dobry materiał dowodowy. Możesz także powołać świadków, którzy potwierdzą Twoją wersję wydarzeń.

  1. Uregulowanie spornych kwestii dotyczących dzieci

Jeśli małżonkowie nie uregulują władzy rodzicielskiej, kontaktów z małoletnimi dziećmi i ponoszenia kosztów utrzymania dziecka we własnym zakresie, sąd zrobi to w wyroku orzekającym rozwód. Przedtem jednak konieczne będzie postępowanie dowodowe na podstawie dowodów materialnych i przesłuchań stron oraz powołanych świadków. Ponadto sąd może przesłuchać dziecko jako świadka, jeśli ukończyło 17 lat albo porozmawiać z nim poza salą rozpraw. Kolejny dowód to wywiad środowiskowy wykonany przez biegłych.

FAQ

1. Ile trwa rozprawa rozwodowa?

W przypadku rozwodu bez orzekania o winie i bez małoletnich dzieci można rozwiązać małżeństwo już na pierwszej rozprawie, która potrwa nawet mniej niż godzinę. Jeśli małżonkowie nie są zgodni, postępowanie jest tym dłuższe, im więcej kwestii spornych, dowodów i zeznań świadków.

2. Jak wygląda sprawa rozwodowa za porozumieniem stron?

To zależy od sprawy – czasami procedury sądowe trwają nawet wiele miesięcy, dlatego warto zadbać o Żeby doszło do bezproblemowego uznania powództwa, małżonek pozwany musi zgodzić się z żądaniem rozwodu. Sąd pyta strony, czy i z jakich powodów doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Przesłuchanie świadków nie jest konieczne, jeśli para jest zgodna, a nie ma wspólnych małoletnich dzieci.

3. Sprawa rozwodowa – opłaty sądowe

Niepłacenie alimentów to przestępstwo. Jeśli komornik potwierdzi, że egzekucja środków od dłużnika okazała się Procedura rozwodowa rozpoczyna się po złożeniu opłaty sądowej w wysokości 600 zł. W przypadku rozwodu za porozumieniem stron sąd oddaje powodowi połowę kosztów, a kolejne 150 zł oddaje mu pozwany. W przypadku rozwodu z orzekaniem o winie sąd obciąży całością opłaty małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa.